Đội Năm- Ông tổ chè Tân Cương

Du khách đến thăm Không gian văn hóa Trà Tân Cương, ảnh: Minh Đỗ

Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918), ông bị bắt đi lính, bị đưa sang Pháp làm lính thợ đúc khuôn các chi tiết máy bay. Kết thúc chiến tranh, hồi hương được cấp khoản trợ cấp và được Chính phủ bảo hộ Pháp cấp đất hoang ở vùng Ỷ Na, tổng Thịnh Đán, huyện Đồng Hỷ để lập trang trại. Ông đã chiêu mộ dân làng quê mình và một số tỉnh đồng bằng lên khai khẩn, trồng cấy ở đất Ỷ Na. Nhờ có cụ Nghè Sổ nguyễn Đình Tuân, khi đó là Án sát kiêm Tuần phủ ( đứng đầu tỉnh) Thái Nguyên chỉ bảo, giúp đỡ nên ông Đội Năm đã dẫn đầu một nhóm người dân Ỷ Na lên huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ học hỏi, mang giống chè trung du về trồng thành công. Do hợp thổ nhưỡng, khí hậu, chè Ỷ Na còn thơm ngon hơn chè chính gốc. Ông Đội Năm mở xưởng chế biến chè, mở cơ sở bán chè ở tỉnh Thái Nguyên, rồi giao dịch bán chè đến nhiều tỉnh, khắp 3 kỳ. Năm 1926 xã Tân Cương được thành lập ông được bầu làm Tiên chỉ đầu tiên của xã. Năm 1935, ông đã đưa sản phẩm chè Cánh Hạc Tân Cương đi dự thi (triển lãm) tại Đấu Xảo Hà Nội, đoạt giải nhất, được thương gia Ấn Độ đặt mua với số lượng lớn.

Sinh thời ông Đội Năm – Vũ Văn Hiệt đã được người dân đất chè Tân Cương suy tôn  là ông Tổ chè Tân Cương.

Minh Đỗ (s/t)