Đền Kim Sơn

Ban đầu đền là ngôi nhà sàn nhỏ 4 cột gỗ, xung quanh bưng ván, giữa khu đất nhiều cây cổ thụ. Năm 1947, đền bị phá hủy theo chủ trương tiêu thổ kháng chiến. Năm 1994, đền được trùng tu, có hình chữ ĐINH gồm 3 gian và một gian hậu cung, mặt nhìn về phía tây bắc.

Đền Kim Sơn thờ Chúa Bà Đệ Nhị là người xã Nam Hòa, huyện Đồng Hỷ, tương truyền là người có công kêu gọi dân chúng trong vùng đứng lên chống giặc Cờ đen hồi giữa thế kỉ XIX và Mẫu Bách Thiên, Mẫu Cửu Trùng thiên, ông Hoàng Bơ, ông Hoàng Bảy, Đức Thánh Trần Hưng Đạo, Chử Đồng Tử, Mẫu Liễu Hạnh. Hậu cung thờ Phật Bà Quan âm nghìn mắt, nghìn tay, Tam tòa thánh Mẫu, Nam Tào, Bắc Đẩu và Ngũ hổ.

Đền Kim Sơn hay còn gọi là đền Gốc Sấu

Trong những năm 1941-1944, các đồng chí: Hoàng Quốc Việt – Thường vụ Trung ương Đảng, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ và Chu Văn Tấn – chỉ huy Cứu quốc quân... từng qua lại hoạt động ở đền.

Di tích lịch sử văn hóa đền Kim Sơn đã được xếp hạng cấp tỉnh tại Quyết định số 70/QĐ-UBND ngày 14/1/2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh.

Quang Minh