Khuân Bang và câu chuyện làm du lịch cộng đồng

Khuân Bang hiện ra bình yên như chính nhịp sống của người dân nơi đây. Thôn nằm cách tuyến cao tốc Thái Nguyên – Chợ Mới khoảng 4 km, được bao bọc bởi núi đồi, những cánh đồng xen kẽ các nếp nhà dân. Không gian thoáng đãng, yên tĩnh, mang đậm bản sắc vùng quê miền núi.

Những nếp nhà Tày tại Khuân Bang.

Ấn tượng với tôi không chỉ là cảnh quan mà còn là những nếp nhà Tày đang được người dân phục dựng theo hướng mới. Những ngôi nhà mang hơi thở truyền thống nhưng phù hợp với điều kiện sinh hoạt hiện đại đã vô tình tạo nên một bức tranh làng quê đẹp mắt, hài hòa.

Nhưng sau những lợi thế ấy, điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn lại là một câu hỏi:

Liệu Khuân Bang đã thực sự sẵn sàng cho du lịch cộng đồng hay chưa?

Hiện nay, tại Khuân Bang mới chỉ có một vài hộ dân bước đầu tham gia làm du lịch với các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, văn hóa văn nghệ phục vụ khách. Đó là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, nếu du lịch cộng đồng chỉ dừng lại ở một hoặc hai hộ gia đình thì rất khó tạo nên sức hút bền vững. Bởi bản chất của du lịch cộng đồng là "cộng đồng cùng làm, cùng hưởng lợi và cùng gìn giữ". Du khách đến một bản làng không chỉ để ngủ tại một homestay hay thưởng thức một bữa ăn. Họ muốn trải nghiệm cả không gian sống, văn hóa, con người, phong tục, cảnh quan và câu chuyện của cả cộng đồng.

Du khách tham quan, trải nghiệm du lịch cộng đồng tại Khuân Bang.

Điều Khuân Bang cần lúc này có lẽ không phải là thêm nhiều công trình hay những dự án lớn, mà trước hết là nâng cao nhận thức của người dân về vai trò chủ thể của mình trong phát triển du lịch. Người dân cần hiểu rằng làm du lịch không đơn thuần là bán phòng nghỉ hay bán một bữa ăn. Đó là bán những giá trị văn hóa, cảnh quan và sự hiếu khách của chính quê hương mình. Khi người dân thực sự tin vào hướng đi này, họ mới sẵn sàng đầu tư thời gian, công sức và nguồn lực để tham gia.

Có thể thấy thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên đã dành nhiều sự quan tâm và nguồn lực cho phát triển du lịch cộng đồng. Đây là nền tảng quan trọng để nhiều địa phương, trong đó có Khuân Bang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có, đồng thời tạo thêm cơ hội phát triển sinh kế cho người dân gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ nhiều điểm du lịch cộng đồng cho thấy, sự quan tâm của Nhà nước hay sự đồng hành của doanh nghiệp chỉ có thể tạo ra "cú hích" ban đầu. Thành công hay không cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chính người dân địa phương. Khi người dân coi du lịch là việc của chính mình, là cơ hội để gìn giữ văn hóa và nâng cao thu nhập, khi đó du lịch cộng đồng mới thực sự có cơ hội phát triển.

Một vấn đề khác cũng cần được đặt ra là sự đa dạng của sản phẩm du lịch. Cảnh quan đẹp là điều kiện cần nhưng chưa đủ để giữ chân du khách. Khuân Bang cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng thêm các trải nghiệm gắn với văn hóa Tày, nông nghiệp, ẩm thực bản địa, nghề truyền thống, các hoạt động trải nghiệm đời sống thường ngày của người dân. Đồng thời, cần tính tới việc kết nối Khuân Bang với các điểm đến khác trên địa bàn xã và khu vực lân cận để hình thành các tour, tuyến trải nghiệm có chiều sâu, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Khuân Bang hoàn toàn có thể trở thành một điểm sáng về du lịch cộng đồng

 của Thái Nguyên trong tương lai.

Rời Khuân Bang sau chuyến khảo sát, điều đọng lại trong tôi không chỉ là vẻ đẹp của núi đồi, cánh đồng hay những nếp nhà Tày đang dần hồi sinh. Điều tôi trăn trở hơn là làm sao để ngọn lửa làm du lịch được lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng. Bởi suy cho cùng, du lịch cộng đồng chỉ thực sự thành công khi người dân trở thành chủ thể, khi cả cộng đồng cùng chung tay gìn giữ và phát huy những giá trị của quê hương mình.

Con đường ấy có thể dài, nhưng nếu bắt đầu từ nhận thức đúng, hình thành tư duy đúng và chuyển hóa thành những hành động cụ thể, Khuân Bang hoàn toàn có thể trở thành một điểm sáng về du lịch cộng đồng của Thái Nguyên trong tương lai./.

Tác giả: Minh Đỗ