Tết thanh minh của người dân tộc Sán Dìu ở Đồng Quan

Thứ bảy - 07/04/2018 18:44

Đất nước ta có 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc mang một phong tục tập quán sắc thái riêng và nét riêng có của dân tộc mình. Tết Thanh Minh gắn liền với đạo đức, với bổn phận của người dân tộc Sán Dìu, bổn phận của con cháu tưởng nhớ công lao của tổ tiên, của những người đi trước. Đây cũng là ngày giỗ tổ chung để mọi người có dịp báo hiếu, trả nghĩa, đền đáp ơn sinh thành tạo dựng của tổ tiên.

 

"Thanh minh trong tiết tháng Ba

Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh..."

                      (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

Trong tiết trời dịu nhẹ của những ngày cuối xuân, chúng tôi về xóm Đồng Quan xã Bàn Đạt để tham dự Tết thanh minh của người dân tộc Sán Dìu. Ông Nguyễn Thanh Xuân một bậc cao niên người Sán Dìu ở xóm Đồng Quan, xã Bàn Đạt, huyện Phú Bình kể: Người Sán Dìu có phong tục “nhất táng thiên thu” (người chết chỉ chôn một lần, không cải táng như phong tục của người Kinh), do vậy, việc chăm sóc “nhà cửa” của tổ tiên, ông bà, cha mẹ hàng năm rất được coi trọng. Dịp thanh minh hàng năm sẽ có một ngày chính (năm nay là ngày 20-2 âm lịch), người Sán Dìu đã tụ họp con cháu đi tảo mộ trước ngày chính Thanh Minh từ 3 đến 7 ngày.

Xã hội có nhiều thay đổi, người dân tộc Sán Dìu cũng đã biết vượt ra khỏi lũy tre làng tham gia học tập công táclàm việc tại các trung tâm kinh tế lớn. Vì vậy, để thuận tiện cho việc tảo mộ có mặt đông đủ con cháu, các gia đình dân tộc Sán Dìu thường tổ chức vào ngày nghỉ thứ 7, Chủ nhật để cùng nhau đi tảo mộ được đông hơn thể hiện sự thành kính của các thế hệ con cháu với ông bà, tổ tiên. Trước ngày đi tảo mộ, người nhà đi kiếm lá lau xau trên rừng, giã nhỏ mang ngâm lấy nước, bỏ bã, lấy một con dao cùn, nung đỏ rồi nhúng vào nước ngâm lá lau xau. Đồng thời, người dân ngâm gạo nếp vào nước lá lau xau đã đun sôi rồi mang đồ xôi. Xôi sẽ có màu đen, gọi là xôi đen. Nhưng ngày nay, lá lau xau rất khó kiếm nên người Sán Dìu đã thay bằng xôi đỗ. Có gia đình thì kỳ công lên rừng kiếm trứng kiến về thổi xôi trứng kiến để cúng tổ tiên với ngụ ý là mong muốn được con đàn cháu đống.

Ngày tết Thanh minh người Sán Dìu đi tảo mộ để tưởng niệm hương hồn người đã khuất và sửa sang phần mộ vốn được coi là “nhà cửa” của tổ tiên và người thân. Việc chăm sóc, cúng bái nơi phần mộ thể hiện nét văn hóa tâm linh, phong tục tập quán của từng dân tộc. Nếu người Kinh ở một số nơi thường đi tảo mộ vào dịp cuối tháng Chạp với ý nghĩa mời ông bà, tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu; thì người Sán Dìu lại đi tảo mộ vào đúng dịp thanh minh ghi trong lịch âm để mong tổ tiên phù hộ cho con cháu sáng tỏa, thông minh như ý nghĩa của hai từ “Thanh minh”. Tùy vào từng năm, ngày Tết Thanh minh sẽ xê dịch khác nhau, nhưng thường rơi vào tháng 2 hoặc tháng 3 âm lịch. Bà Lâm Thị Sinh, xóm Đồng Quan, xã Bàn Đạt, huyện Phú Bình chia sẻ: Trong ngày tảo mộ, con cháu tập trung tảo mộ chuẩn bị xôi đen, thịt lợn, cá, mỗi năm tập trung nấu cỗ, ăn uống  ở một nhà  cho đông vui nhộn nhịp.

Mộ của người Sán Dìu thường không tập trung, có những mộ ở rất xa (có nghĩa là ở ngoại tỉnh) nên việc tảo mộ có thể mất cả ngày, thậm chí 2 ngày mới xong. Đến mỗi ngôi mộ, người Sán Dìu sẽ dọn sạch cỏ dại, đắp lại đất cho gọn gàng hoặc quét lại vôi ve cho mới. Sau đó treo 5 cán cờ nhỏ có dán giấy hình nhân với màu trắng và màu đỏ ở 4 góc mộ và chính giữa mộ, trong đó mội được cắm cờ màu đỏ là trước kia ông ba tổ tiên còn sống được công nhận làm thầy. Theo đó, mộ nào có nhiều cờ hình nhân treo lên 5 cán thì chứng tỏ người đó có đông con, đông cháu. Mâm cơm cúng của người Sán Dìu ở mộ thường có xôi đen, cá, tôm, thịt lợn, thịt gà, rượu tuỳ theo từng điều kiện của mỗi gia đình sắm mâm lễ cúng tổ tiên ở mộ, nhưng không thể thiếu xôi đen và rượu. Mỗi gia đình, dòng họ thường cử một người già nhất trong gia đình sẽ đọc bài cúng thể hiện sự thành kính và cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu có cuộc sống khỏe mạnh, đủ đầy. Khi hương tàn, tất cả mọi người ngả mâm quây quần cùng ăn ngay tại mộ, chuyện trò vui vẻ như muốn tri ân cùng người quá cố.

          Được biết xóm Đồng Quan, xã Bàn Đạt hiện có 202 hộ với trên 900 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Sán Dìu chiếm trên 95% số hộ dân trong xóm. Đời sống của bà con nhân dân trong những năm gần đây đã thay đổi rất nhiều về vật chất và tinh thần. Do đó, việc gìn giữ nét văn hoá riêng của đồng bào mình như; tục tảo mộ tết Thanh Minh, hát Soọng cô….ông Đỗ Hồng Quang, Trưởng xóm Đồng Quan, xã Bàn Đạt, huyện Phú Bình cho biết. Mỗi năm người dân tộc sán dìu chỉ ra thăm mộ và tảo mộ vào đúng dịp lễ thanh minh, xửa sang lại phần mộ, mời các cụ về  ăn tết cùng con cháu. Nên Tết Thanh Minh là tết lớn của người dân tộc Sán Dìu được người dân trân trọng và giữ gìn truyền lại qua nhiều đời.

Tết Thanh Minh của người dân tộc Sán Dìu mang ý nghĩa lớn là sự báo hiếu đối với những người đã khuất trong dòng họ, là dịp biết ơn và ôn lại lai lịch của các thành viên, cũng là dịp để các bậc cao niên trong họ truyền lại cho con cháu đời sau ghi nhớ đến phần mộ của ông bà, tổ tiên. Đây cũng là nét đẹp mang bản sắc văn hoá dân tộc của người Sán Dìu cần được gìn giữ và lưu truyền cho muôn đời sau.

Tác giả bài viết: DƯƠNG VĂN MƯU (Đài PTTH Phú Bình)


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Tỉnh Thái Nguyên

1. Vị trí địa lý và phạm vi hành chính: Tỉnh Thái Nguyên, là trung tâm chính trị, kinh tế của khu Việt Bắc nói riêng, của vùng trung du miền núi đông bắc nói chung, là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ; phía Bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Kạn,...

Thăm dò ý kiến

Đến Thái Nguyên, bạn quan tâm điều gì nhất

Thống kê truy cập
  •   Đang truy cập 28
  •   Máy chủ tìm kiếm 1
  •   Khách viếng thăm 27
 
  •   Hôm nay 3,066
  •   Tháng hiện tại 42,479
  •   Tổng lượt truy cập 4,960,983
Hỗ trợ trực tuyến
thainguyentourism.vn
thainguyentourism.vn Hỗ trợ chính sách
1 0904306645
Đường dây nóng
Đường dây nóng Giờ Hành chính:
1 (0208) 3656 825
Hỗ trợ 24/24 h
Hỗ trợ 24/24 h Phó Giám đốc TT TTXTDL: Phạm Trần Trung Nghĩa
1 0917 301 181
Cẩm nang du lịch Thái Nguyên
Cơ sở dữ liệu Hướng dẫn viên
Kênh hình ảnh Du lịch Việt
Tổng cục Du lịch Việt Nam
Tạp Chí Du lịch Việt Nam
Fanpage Du lịch Việt Nam
Trang thông tin điện tử Sở VHTTDL Thái Nguyên
Ấn phẩm Trà Việt
portal Thái Nguyên
Công Báo tỉnh Thái Nguyên
Tạp chí Trà Việt, số Đặc biệt

Thái Nguyên: Khai mạc Mùa du lịch năm 2017

Dự Lễ khai mạc có các đồng chí: Vũ Hồng Bắc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Phạm Hoàng Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy; Trịnh Việt Hùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; lãnh đạo Cục Văn hóa Cơ sở (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch); Lãnh đạo các ban Đảng tỉnh, HĐND tỉnh, Sở Văn...

Để có một chuyến đi thực sự ấn tượng trong cuộc đời, hãy đến với Thái Nguyên, đến với chúng tôi